Wat is een dynamische RI&E precies?
Een dynamische RI&E is een RI&E die je niet eens in de zoveel jaar opnieuw maakt, maar steeds bijwerkt met wat je leert. De inventarisatie, de risicobeoordeling en het plan van aanpak vormen samen één geheel dat meebeweegt met de organisatie.
Het uitgangspunt is eenvoudig: je organisatie staat niet stil, je RI&E dus ook niet. Er komen nieuwe medewerkers, machines, werkplekken en werkwijzen bij. Elke verandering kan nieuwe risico's opleveren of bestaande risico's kleiner maken.
Een dynamische RI&E is geen apart type RI&E en ook geen nieuwe wettelijke eis. Het is een manier van werken met de risico-inventarisatie en -evaluatie. De RI&E is daarin geen eindpunt, maar het begin van het arbobeleid.
Wat is het verschil met de klassieke RI&E?
Het verschil zit in het moment waarop je de RI&E bijwerkt. Bij de klassieke aanpak wordt de RI&E in één keer opgesteld en getoetst, en pas na een aantal jaren opnieuw gedaan, bijvoorbeeld eens in de vier jaar. In de tussentijd verandert er veel, maar de RI&E blijft hetzelfde.
Bij een dynamische RI&E verwerk je veranderingen op het moment dat ze zich voordoen. De RI&E geeft daardoor op elk moment een bruikbaar beeld van de risico's. Een vaste geldigheidsduur van vier jaar staat overigens niet in de Arbowet; die termijn komt uit de praktijk.
De verschillen op een rij:
- Klassiek: een momentopname die na een aantal jaren volledig wordt herhaald.
- Dynamisch: een basisinventarisatie die je aanvult zodra er iets verandert.
- Klassiek: het plan van aanpak raakt los van de praktijk en veroudert.
- Dynamisch: uitgevoerde maatregelen en nieuwe risico's komen terug in hetzelfde plan van aanpak.
Wat vraagt de Arbowet?
De Arbowet vraagt een RI&E die actueel is. Artikel 5 verplicht elke werkgever om schriftelijk vast te leggen welke risico's het werk voor medewerkers met zich meebrengt. Onderdeel daarvan is een plan van aanpak met maatregelen en termijnen.
Lid 4 van hetzelfde artikel bepaalt dat de RI&E wordt aangepast zo vaak als opgedane ervaring, gewijzigde werkmethoden of arbeidsomstandigheden, of nieuwe kennis daartoe aanleiding geven. Een RI&E die jaren niet is aangeraakt terwijl het werk wel veranderde, voldoet daar niet aan. De dynamische RI&E is dus vooral een praktische manier om de bedoeling van de wet waar te maken.
Daarnaast laat de werkgever de RI&E toetsen door een gecertificeerde kerndeskundige (artikel 14). Kleine werkgevers die een erkend instrument gebruiken, kunnen onder voorwaarden van die toetsing zijn vrijgesteld.
Dat kwaliteit aandacht vraagt, blijkt uit de Kamerbrief over de RI&E van 19-05-2026. Van de werkgevers met een RI&E heeft 70% een kwalitatief voldoende of goede RI&E. Ongeveer 30% scoort dus onvoldoende.
Welke signalen leiden tot een update?
Elk signaal dat iets zegt over de risico's in het werk kan aanleiding zijn om de RI&E bij te werken. Niet elk signaal betekent een nieuw risico. Soms bevestigt een melding dat een bekend risico groter is dan gedacht, soms laat een inspectie zien dat een maatregel werkt. Beide horen in de RI&E thuis.
De belangrijkste bronnen van signalen zijn:
- Meldingen van incidenten, bijna-ongevallen en klachten, bijvoorbeeld uit een incidentenregister.
- Feedback van medewerkers, uit gesprekken, interviews of een medewerkersonderzoek zoals een werkbelevingsonderzoek.
- Uitkomsten van periodieke werkplekinspecties en van een bezoek van de Nederlandse Arbeidsinspectie.
- Uitgevoerde maatregelen, waarna je het restrisico opnieuw beoordeelt.
- Nieuwe stoffen, machines of werkplekken, met de bijbehorende keuringen en veiligheidsinformatiebladen.
- Verzuimcijfers en de uitkomsten van een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO).
Hoe verwerk je een signaal in de RI&E?
Je verwerkt een signaal door het aan een risico te koppelen, dat risico opnieuw te beoordelen en zo nodig het plan van aanpak aan te passen. Dat klinkt als veel werk, maar meestal gaat het om kleine stappen die je direct afrondt.
Het helpt als alles op één plek staat. In RiePortal® hangen meldingen, enquêtes, inspecties en maatregelen aan dezelfde risico's, zodat je niet hoeft over te typen tussen losse bestanden. Hoe je de maatregelen daarna ook echt uitvoert, lees je in plan van aanpak uitvoeren.
Een werkwijze in vijf stappen:
- Leg het signaal vast met datum, locatie en bron.
- Bepaal bij welk risico in de RI&E het hoort, of stel vast dat het om een nieuw risico gaat.
- Beoordeel de risicoklasse opnieuw, samen met de adviseur.
- Pas het plan van aanpak aan met een maatregel, een verantwoordelijke en een termijn.
- Leg het effect vast zodra de maatregel is uitgevoerd.
Wat is de rol van de adviseur en de kerndeskundige?
De adviseur beoordeelt wat een signaal betekent voor de risico's, de kerndeskundige toetst of de RI&E volledig en juist is. Software kan signalen verzamelen en ordenen, maar de inhoudelijke afweging blijft mensenwerk.
Een RI&E-adviseur of veiligheidskundige kijkt bij elk signaal naar de kans, de blootstelling en het mogelijke effect. Daarna adviseert hij of zij een passende maatregel volgens de arbeidshygiënische strategie: eerst de bron aanpakken, dan collectieve maatregelen, dan individuele maatregelen en pas als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen.
De gecertificeerde kerndeskundige toetst de RI&E en het plan van aanpak. Spreek bij een dynamische RI&E vooraf af bij welke wijzigingen een nieuwe toets nodig is. AI kan helpen met voorstellen en samenvattingen, maar de toetsing gebeurt altijd door een mens.
De werkgever blijft eindverantwoordelijk. Hij betrekt de medewerkers en de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging bij het arbobeleid, zoals artikel 12 van de Arbowet vraagt.
Wanneer is een nieuwe inventarisatie toch nodig?
Een volledig nieuwe inventarisatie is nodig als de bestaande RI&E niet meer past bij de organisatie. Bijwerken wordt dan lappenwerk, en opnieuw beginnen geeft een betrouwbaarder beeld.
Ook dan begin je niet bij nul. Meldingen, inspecties en uitgevoerde maatregelen uit de afgelopen periode zijn waardevolle input. Lees in RI&E actualiseren hoe je bepaalt of bijwerken volstaat.
Situaties waarin een nieuwe inventarisatie voor de hand ligt:
- na een fusie, overname of grote reorganisatie, waardoor de structuur niet meer klopt;
- na een verhuizing naar een ander pand of een ingrijpende verbouwing;
- als de activiteiten of werkprocessen wezenlijk zijn veranderd;
- als de RI&E lange tijd niet is bijgewerkt en niemand meer weet wat nog klopt;
- als de toetsing laat zien dat belangrijke risico's ontbreken.
Bronnen
Redactie Intergrow
Kennisredactie RiePortal®
De redactie schrijft over de RI&E, arbobeleid en software vanuit de dagelijkse praktijk met RiePortal®. Wettelijke verwijzingen controleren we aan de bron.