Wat kan AI in de RI&E?
AI kan in de RI&E vooral uitzoek-, schrijf- en ordenwerk ondersteunen, zodat de deskundige zich kan richten op de beoordeling. Het gaat om taken waarbij veel informatie moet worden verwerkt, terwijl de conclusie bij een mens blijft. Een overzicht staat op de pagina over AI-ondersteuning in het platform. Het gaat onder meer om:
- Interviews transcriberen en samenvatten, op basis van een audio-opname.
- Documenten samenvatten en als onderbouwing aan vragen in de RI&E koppelen.
- Voorstellen doen voor opmerkingen, de risicobeoordeling en beheersmaatregelen.
- Veiligheidsinformatiebladen, etiketten, certificaten en foto's van machines uitlezen.
- Foto's en video's analyseren bij de beoordeling van fysieke belasting.
- Antwoorden uit werkplekinspecties vergelijken met de RI&E.
- Helpen bij het opzetten van een template met vragen voor een branche of situatie.
Hoe helpt AI bij interviews en documenten?
Bij interviews en documenten neemt AI het uitschrijven en samenvatten over, terwijl jij de inhoud controleert. Je neemt een gesprek met een leidinggevende of medewerker op. De audio wordt automatisch uitgeschreven en samengevat. Jij leest het verslag na, vult aan waar nodig en verwerkt het in de RI&E.
Hetzelfde geldt voor documenten, zoals beleidsstukken, keuringsrapporten of verslagen van overleg. AI vat ze samen en koppelt ze als onderbouwing aan de juiste vragen. Zo zie je later terug waarop een antwoord is gebaseerd. Dat helpt ook bij het actualiseren van de RI&E, omdat nieuwe stukken direct een plek krijgen.
Wat doet AI bij stoffen, fysieke belasting en inspecties?
Bij stoffen, fysieke belasting en inspecties helpt AI vooral met uitlezen, analyseren en vergelijken. Veiligheidsinformatiebladen en etiketten worden uitgelezen, zodat je het register van gevaarlijke stoffen niet met de hand hoeft over te typen. De blootstellingsschatting en de keuze voor maatregelen blijven een beoordeling van de deskundige.
Bij fysieke belasting analyseert AI foto's en video's van tillen, duwen, trekken en houding. Dat geeft een onderbouwd startpunt voor de beoordeling van de taak, niet van de persoon. Bij werkplekinspecties vergelijkt een AI-analyse de antwoorden met de RI&E. Zo vallen verschillen tussen papier en praktijk eerder op.
Wat kan AI niet in de RI&E?
AI kan de RI&E niet toetsen, maakt niet de inhoudelijke afweging en beoordeelt geen individuele medewerkers. Waar toetsing verplicht is, moet die volgens artikel 14 van de Arbowet door een gecertificeerde kerndeskundige gebeuren. Software kan die rol ondersteunen, maar niet overnemen. Lees meer over toetsing door de kerndeskundige.
Ook de afweging blijft mensenwerk. Welke maatregel haalbaar is, wat voorrang krijgt en hoe een risico in deze organisatie uitpakt, vraagt kennis van de context. Die context zit in gesprekken met medewerkers, in de cultuur en in eerdere ervaringen. AI ziet alleen wat het aangeboden krijgt.
Tot slot gaat de RI&E over de risico's van het werk, niet over de prestaties van mensen. AI hoort daarom nooit te worden ingezet om individuele medewerkers te beoordelen. Dat is ook juridisch van belang, zoals je leest in de AI-verordening voor arbosoftware.
Waarom blijft menselijke beoordeling nodig?
Menselijke beoordeling blijft nodig omdat de werkgever verantwoordelijk is voor de RI&E en de deskundige met zijn naam instaat voor het advies. Een voorstel van AI kan logisch klinken en toch niet passen. Daarom hoort elk voorstel door een gebruiker te worden beoordeeld, en daarna geaccepteerd of aangepast.
De Arbowet vraagt bovendien dat werkgevers hun werknemers betrekken bij het arbobeleid. Een samenvatting van een interview vervangt het gesprek niet. Gebruik AI om beter te kunnen luisteren omdat je minder hoeft uit te typen, niet om het gesprek over te slaan.
Welke risico's heeft AI in de RI&E?
De belangrijkste risico's zijn fouten, verzonnen informatie, gebrek aan context, privacy en te veel vertrouwen in de uitkomst. Geen van deze risico's is een reden om AI te vermijden. Ze vragen wel om afspraken over wie wat controleert.
- Fouten: een transcriptie kan vaktermen, namen of dialect verkeerd weergeven.
- Hallucinaties: een taalmodel kan een norm, wetsartikel of maatregel noemen die niet bestaat of niet van toepassing is.
- Gebrek aan context: AI kent alleen de informatie die je aanlevert en mist wat niet is opgeschreven.
- Privacy: interviews en documenten kunnen persoonsgegevens bevatten, zoals gegevens over verzuim of gezondheid.
- Te veel vertrouwen: wie vaak een goed voorstel ziet, gaat minder kritisch lezen.
Hoe begin je verantwoord met AI in de RI&E?
Begin met ondersteunende taken waarbij je de uitkomst makkelijk kunt controleren, zoals transcriptie en samenvattingen. Breid pas uit als je team weet waar AI goed in is en waar niet. Leg vast hoe je werkt, zodat collega's en klanten weten wat ze kunnen verwachten.
In RiePortal® zijn deze uitgangspunten vastgelegd: elk voorstel wordt door de gebruiker beoordeeld, klantgegevens worden niet gebruikt om AI-modellen te trainen en automatische AI-functies zijn per organisatie aan of uit te zetten. Hoe we dat borgen, lees je in onze AI-verantwoording.
- Kies software waarin elk AI-voorstel door een gebruiker wordt beoordeeld en geaccepteerd of aangepast.
- Controleer of automatische AI-functies per organisatie aan of uit kunnen.
- Vraag of klantgegevens worden gebruikt om AI-modellen te trainen.
- Informeer medewerkers vooraf als een interview wordt opgenomen en met AI wordt verwerkt.
- Zorg dat iedereen die met AI werkt weet wat het wel en niet kan.
- Spreek af dat AI-uitkomsten nooit worden gebruikt om individuele medewerkers te beoordelen.
Bronnen
Redactie Intergrow
Kennisredactie RiePortal®
De redactie schrijft over de RI&E, arbobeleid en software vanuit de dagelijkse praktijk met RiePortal®. Wettelijke verwijzingen controleren we aan de bron.